Przedawnienie – kiedy nie spłacisz długu?
Przedawnienie to pojęcie wywołujące emocje tak u dłużnika, jak i wierzyciela. Przedawnienie to instytucja prawa cywilnego, uregulowana właśnie w kodeksie cywilnym. Każdy z nas spotkał się z tym pojęciem przy okazji rachunków, podatków, czy pożyczek. Dzisiejszy wpis poświęconym będzie roli przedawnienia jako instrumentu pozwalającego na uchylenie się od zapłaty własnego długu.
Bieg przedawnienia
O przedawnieniu mówi się, że biegnie, dokładnie biegnie jego termin. Rozpoczęcie biegu terminu to dzień wymagalności roszczenia. Roszczenie staje się wymagalne wtedy, gdy możemy żądać jego spełnienia. Przykładowo, gdy pożyczka miała zostać spłacona do 29 czerwca 2021 r., to roszczenie o zapłatę pożyczki stanie się wymagalne w dniu 30 czerwca 2021 r. Zdarza się jednak, że strony nie ustalą w umowie terminu, do którego ma nastąpić określone zdarzenie. Stanie się tak np. wtedy, gdy pożyczając pieniądze pokwitujemy jedynie ich odbiór, zaś w pokwitowaniu nie będzie wskazana data zwrotu. Wówczas roszczenie o zwrot pożyczki stanie się wymagalne po wezwaniu dłużnika do jej zapłacenia. Przykładowo dłużnik odbierze wezwanie do zapłaty w terminie 7 dni w dniu 1 czerwca, to roszczenie stanie się wymagalne 9 czerwca. Dzieje się tak, ponieważ pierwszy dzień nie jest wliczany do terminu, zaś ostatnim dniem na zwrot pożyczki jest 8 czerwca. Zatem dzień 9 czerwca będzie pierwszym dniem wymagalności.
Skutek przedawnienia
Z chwilą, gdy termin przedawnienia upłynie dług staje się przedawniony. Co to oznacza w praktyce? Przede wszystkim wierzyciel nie uzyska zaspokojenia roszczenia. Przykładowo pozew o zapłatę przedawnionego długu zostanie oddalony, zaś egzekucja przedawnionego długu zostanie umorzona. Oznacza to tyle, że wierzyciel nie odzyska przedawnionego długu. Nie oznacza to jednak, że dług wygasa, innymi słowy nie jest tak, że przestaje istnieć. Dłużnik może bowiem dobrowolnie zapłacić dług, ale nie może zostać do tego przymuszony. Jeżeli dłużnik zapłaci dług nie wiedząc o jego przedawnieniu – nie może żądać jego zwrotu.
Rodzaje terminów przedawnienia
Kodeks cywilny wyróżnia 3 rodzaje ogólnych terminów przedawnienia: 6 lat i 3 lata. Nazwałem te terminu umownie jako podstawowe. Dzieje się tak, gdyż Kodeks cywilny w przepisach szczególnych może określać inne niż wspomniane terminy. Przykładem będzie roczny termin przedawnienia roszczeń z umowy przedwstępnej, liczony od dnia zawarcia umowy.
Zatem, 6-letni okres to okres ogólny, stosowany do roszczeń nieokreślonych innym terminem przedawnienia, a także do roszczeń stwierdzonych wyrokiem.
Termin 3 letni dotyczy zarówno świadczeń powtarzających się (np. alimenty, rachunek za prąd), jak i roszczeń między przedsiębiorcami.
Przepisy przejściowe
Przy obliczaniu terminów przedawnienia trzeba mieć na uwadze, że z dniem 9 lipca 2018 r. terminy te uległy skróceniu. Termin 6-letni jest wynikiem skrócenia terminu 6-letniego. Aby skompensować wierzycielom skrócenie terminów przedawnienia wprowadzono zasadę, że dług przedawni się z końcem roku kalendarzowego. Ponadto długi, których termin przedawnienia już biegł 9 lipca 2018 r. biegnie na nowo, ale z tym krótszym, 6-letnim terminem.
Adwokat Mikołaj Jarosiński, adwokat rozwodowy, prawnik, adwokat Tychy, adwokat Śląsk, adwokat sprawy karne, podział majątku wspólnego, alimenty.