Czym jest zachowek?
Zachowek jest to uprawnienie bliskiej rodziny do uzyskania określonej kwoty od osoby, która otrzymała spadek po zmarłym. W praktyce mamy bowiem do czynienia z dwoma rodzajami dziedziczenia – ustawowym i testamentowym. Dziedziczenie testamentowe to nic innego jak testament. To w tym dokumencie uzewnętrznia się ostatnia wola zmarłego. Dziedziczenie ustawowe polega na tym, że w razie braku testamentu Kodeks cywilny określa kolejność dziedziczenia i udział w spadku.
Kiedy należy się zachowek i komu przysługuje?
Według Kodeksu cywilnego w pierwszej kolejności dziedziczą dzieci spadkodawcy oraz małżonek. W przypadku braku dzieci dziedziczą małżonek i rodzice. Dalsze tzw. kręgi dziedziczenia określa art. 922 Kodeksu cywilnego oraz następujące po nim przepisy. Oczywiście każdy ma prawo dowolnie rozporządzić swoim majątkiem, ale wtedy może dojść do naruszenia interesów osoby bliskiej. Takiej osobie przysługuje jednak prawo do odzyskania części z przypadającego udziału. Zachowek ma więc taką funkcję, że rekompensuje osobie bliskiej fakt, że nie została powołana do spadku. Innymi słowy stanowi ro zabezpieczenie rodziny przed całkowitym ich pominięciem przy spadkobraniu.
Zachowek przysługuje tej osobie, która przy braku testamentu dziedziczyłaby z ustawy. Przykładowo, gdy rozwiedziony rodzić z dwójką dorosłych dzieci zapisze wszystko nowej partnerce, jego dzieci będą miały prawo do zachowku.
Co istotne zachowek nie będzie przysługiwał, gdy spadkodawca przykładowo dokonał darowizny na rzecz osoby bliskiej. Gdyby jednak darowizna miała wartość mniejszą od zachowku – przysługuje prawo do wyrównania tych wartości.
Jak obliczyć wartość?
Zachowek wynosi połowę udziału, jaki przypadłby osobie uprawnionej. Udział wzrasta 2/3 w przypadku, gdy uprawnionym byłaby osoba niezdolna do pracy lub małoletni.
Ustalając jednak wartość zachowku musimy w pierwszej kolejności ustalić wartość tzw. substratu. Substrat to nic innego jak czysta wartość spadku. W skrócie – do tej wartości wliczamy wartość zapisów windykacyjnych i darowizn uczynionych przez spadkodawcę. Pomniejszany też o długi spadkowe.
Należy pamiętać, że roszczenie ulega przedawnieniu z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu.
Kancelaria Adwokacka Adwokat Mikołaj Jarosiński, prawo karne, prawo rodzinne, rozwód, podział majątku, podział majątku wspólnego, zachowek.