Podział majątku po rozwodzie jest ostatnim etapem, przez jaki musisz przejść, aby zamknąć sprawy związane z małżeństwem. Poniższy post dostarczy podstawowych informacji dotyczących tej procedury.
Podział majątku po rozwodzie – majątek wspólny, a majątek osobisty.
Podział majątku po rozwodzie dotyczy majątku wspólnego. Zgodnie z definicją kodeksową, majątek wspólny powstaje po zawarciu małżeństwa, zaś w jego skład wchodzą przedmioty nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Majątek wspólny tworzony jest głównie z:
– wynagrodzenia małżonków za pracę oraz dochodów z innej działalności zarobkowej (np. działalność gospodarcza);
– dochody z majątku wspólnego oraz osobistego każdego z małżonków (np. wynajem wspólnego mieszkania lub mieszkania należącego tylko do jednego z małżonków);
– środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
– środki zgromadzone na tzw. OFE.
Do majątku osobistego zaliczamy przede wszystkim:
– przedmioty, które zostały nabyte przed małżeństwem;
– przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis, darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca chcieli, by oboje małżonkowie uzyskali prawo do przedmiotu;
– przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
– prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
– przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
W powyższym kontekście trzeba także pamiętać o tzw. zasadzie surogacji. Zgodnie z tą zasadą, jeżeli małżonek nabywa przedmiot za środki pochodzące z majątku osobistego, to ta rzecz również należy do majątku osobistego. Dla przykładu można podać sytuację, w której mąż za środki pochodzące ze spadku (a więc trafiające do majątku osobistego) kupuje działkę rekreacyjną. Działka, pomimo tego, że nabyta w trakcie trwania małżeństwa nie trafi do majątku wspólnego, a do majątku osobistego, gdyż jest to tak naprawdę zamiana jednego elementu majątku osobistego na inny.
Powyżej naszkicowałem pojęcie majątku osobistego oraz majątku odrębnego, które – jak widać – nie do końca są takie oczywiste i miejscami zazębiają się. Poprawne rozróżnienie majątku osobistego od majątku wspólnego jest podstawowym zagadnieniem każdego postępowania o podział majątku wspólnego po rozwodzie. Wielokrotnie bowiem zdarza się, że klienci chcą dzielić m.in. przedmioty pochodzące z darowizny lub mieszkanie nabyte przed zawarciem małżeństwa.
Postępowanie przed sądem.
Pierwszym zadaniem sądu jesli chodzi o podział majątku po rozwodzie jest ustalenie co wchodzi w skład majątku wspólnego. Orzeczenie wydane w tej sprawie powinno być wyczerpujące, a więc musi ustalić co wchodzi – a co nie – w majątek dorobkowy małżonków. Oczywiście najczęściej zdarza się tak, że jedna ze stron chce ustalenia jak najmniejszego majątku wspólnego, a druga – jak największego, gdyż wszystko (na ogół) podzielimy po połowie. Stąd też strony powinny przedstawiać dowody na to, że dana rzecz wchodzi – lub nie – do majątku wspólnego.
Drugim zadaniem sądu jest ustalenie wartości składników tego majątku na dzień wydania orzeczenia w tej sprawie. Dla przykładu, jeżeli od rozwodu minęło 10 lat, a jedyną rzeczą wspólną było mieszkanie – sąd ustali cenę tego mieszkania na dzień wydania orzeczenia w stek sprawie. O ile jednak w przypadku mieszkania upływu czas może działać na korzyść, o tyle w przypadku np. mebli samochodu, czy telewizora – już nie.
W praktyce sąd liczy jednak, że strony porozumieją się co do wartości składników majątku, w przeciwnym bowiem wypadku każdą łyżkę, talerzyk i szafkę wyceniał będzie biegły sądowy. To zaś winduje nie tylko koszty postępowania, ale także wydłuża czas postępowania i to nawet do kilku lat.
Formy podziału majątku po rozwodzie.
Jeżeli sąd już ustali co wchodzi w skład majątku i jaką ma wartość należy pochylić się nad tym, jak ten majątek podzielić. Samo bowiem dzielenie majątku po rozwodzie to nic innego jak zniesienie współwłasności i można to zrobić na trzy sposoby. Dla uproszczenia za przykład posłuży nam dom, który można podzielić na trzy sposoby:
– podział w naturze, o ile jest możliwy, polega np. na wyodrębnieniu dwóch mieszkań w jednym domu i równym podzieleniu działki;
– przyznanie domu na własność jednej ze stron z obowiązkiem spłaty drugiej strony do wartości połowy domu;
– sprzedaż domu i podział środków – zasadniczo najmniej korzystny sposób, w praktyce bardzo rzadko spotykany.
Podział majątku po rozwodzie a długi, kredyty
O samej kwestii długów po rozwodzie napiszę w innym wpisie, gdyż jest to temat sam w sobie dosyć obszerny. Należy jednak pamiętać, że sąd dzieli majątek, a więc to, czego strony się dorobił i to, w czego posiadaniu nadal są. Dług nie jest majątkiem, jest zobowiązaniem, stąd też sąd nie może dzieląc np. domu z hipoteką wskazując kto ma zapłacić pozostały kredyt za ten dom, chociaż intuicyjnie powiedzielibyśmy, że ten komu ten dom przypadł w podziale powinien wziąć za ten dług odpowiedzialność. Niemniej jednak takie orzeczenie sądu naruszałoby interes banku udzielającego kredytu, gdyż bez jego zgody doszłoby do zmiany dłużnika.
Adwokat Tychy sprawy karne rozwód podział majątku Mikołaj Jarosiński