Czym jest nakaz zapłaty?

Postępowanie zwyczajne, to takie, z jakim na ogół kojarzy nam się sąd. Rozprawa, sędzia, pełnomocnicy, przesłuchania, zeznania itd. Kolejne wezwania i kolejne terminy powodują, że postępowanie zwyczajne może trochę potrwać. Co jednak, gdy sprawa oparta jest na nieskomplikowanym materiale dowodowym i dysponujemy już pewnymi dokumentami, z których jasno wynika co i komu dłużnik jest winien? Wówczas warto spróbować złożyć pozew w postępowaniu nakazowym, upominawczym. Oba te postępowania kończą się w ten sam sposób – nakazem zapłaty.

Dlaczego o sprawie dowiadujesz się z nakazu?

W praktyce sądowej wiele spraw dotyczących roszczeń pieniężnych kończy właśnie się nakazem zapłaty. Postępowania te mają dużą przewagę w porównaniu z postępowaniem zwyczajnym – czas wydania orzeczenia jest krótki, a samo postępowanie to minimum formalności. Często więc roszczenia pieniężne dochodzone są właśnie w ten sposób. Dlaczego jednak pozwany o nakazie zapłaty dowiaduje się dopiero po jego doręczeniu? Właśnie ze względu na prostotę tego postępowania. Ustawodawca doszedł do wniosku, że jeżeli pozwany po doręczeniu nakazu zgadza się z jego treścią, to powinien po prostu oznaczoną kwotę zapłacić.

Co jednak, gdy z nakazem zapłaty nie zgadzamy się? Droga do obrony roszczeń wcale nie zamyka się wraz z doręczeniem nakazu zapłaty. Wystarczy w przepisanym terminie złożyć sprzeciw lub zarzuty od nakazu zapłaty. To zresztą wynika z samej sentencji wyroku, którym jest przecież nakaz zapłaty. Sąd sporządzając sentencje nakazuje pozwanemu spełnić roszczenie lub wniesienie w oznaczonym terminie sprzeciwu (postępowanie upominawcze), czy też zarzutów od nakazu (postępowanie nakazowe).

Podstawy wydania nakazu zapłaty?

Jak wspomniałem na początku artykułu, nakaz zapłaty może zostać wydany w postępowaniu nakazowym lun upominawczym. W zależności od wybranego przez powoda trybu, wydanie nakazu zapłaty i wniesienie sprzeciwu bądź zarzutów ma zupełnie inne skutki.

Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wydany może być tylko w ściśle przewidzianych przypadkach. Chodzi tu o takie roszczenia, które wynikają z:

– dokumentu urzędowego;

– zaakceptowanego przez dłużnika rachunku;

– wezwania dłużnika do zapłaty i pisemnego oświadczeia dłużnika o uznaniu długu;

– zaakceptowanego przez dłużnika żądania zapłaty, zwróconego przez bank i niezapłaconego z powodu braku środków na rachunku bankowym;

– weksla, czeku, warrantu;

– w innych sytuacjach wskazanych w przepisach.

Z analizy powyższego uznać należy, że nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym oparty musi być na silnych dowodach, takich jak np. jak uznanie długu przez dłużnika.

Co w przypadku nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym? Tutaj ustawodawca nie przewidział przesłanek koniecznych wydania takiego wyroku. Przepisy nie mówią więc kiedy w ogóle można wydać – tak jak w przypadku postępowania nakazowego. Zamiast tego ustawodawca wskazał, kiedy nie można wydać nakazu w postępowaniu upominawczym:

– roszczenie nie jest roszczeniem pieniężnym;

– roszczenie jest oczywiście bezzasadne;

– przytoczone w pozwie okoliczności budzą wątpliwości;

– zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego;

– miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo gdyby doręczenie mu nakazu nie mogło nastąpić w kraju.

Skutki wniesienia sprzeciwu lub zarzutów od nakazu zapłaty?

Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym od momentu wydania stanowi tytuł zabezpieczenia i tytuł wykonawczy. Co to oznacza? Że zanim otrzymasz nakaz zapłaty, powód może już rozpocząć egzekucję komorniczą. Wniesienie zarzutów powoduje skierowanie sprawy do postepowania zwyczajnego, ale nie powoduje utraty mocy nakazu zapłaty. Mimo więc tego, że sprawa jest w toku, powód nadal może prowadzić egzekucję. Oczywiście gdy powód sprawę przegra, będzie odpowiadał za zwrot uzyskanej już kwoty.

Porównując oba nakazy zapłaty można zauważyć, że postępowanie upominawcze nie opiera się na „twardych dowodach”, chodzi tu raczej o duże prawdopodobieństwo istnienia roszczenia, którego powód dochodzi. Skoro więc podstawy wydania takiego wyroku nie są tak pewne, jak w postępowaniu upominawczym, skutki złożenia sprzeciwu są również inne. Mimo tego, że sprawa także kierowana jest do postępowania zwyczajnego, nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym traci moc. Oznacza to, że wydany nakaz zapłaty nie pozwoli powodowi na prowadzenie egzekucji komorniczej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem.

W kolejnym artykule z tego cyklu przybliżę charakterystykę zarzutów, jakie można podnieść w treści sprzeciwu lub zarzutów od nakazu zapłaty, a także dlaczego pominięcie niektórych zarzutów może doprowadzić do przegrania sprawy.

Leave a reply