Zadatek a zaliczka
Zarówno zadatek, jak i zaliczka stanowią formę przedpłaty za usługi lub rzeczy. Zarówno zadatek, jak i zaliczka mają zabezpieczyć wykonanie umowy. Obie te instytucje pomimo tej samej funkcji rządzą się jednak różnymi prawami. Ich popularność sprawia, że prędzej, czy później będziesz zawierać umowę, w której wystąpi jedno z tych pojęć. Niniejszy wpis ma za zadanie przygotować Cię do takiej właśnie sytuacji.
Zachęcam także do zapoznania się z innymi tematami z zakresu prawa cywilnego:
Zadatek to nie zaliczka
O ile oba te zagadnienia są dosyć dobrze rozumiane to jednak zdarzają się przypadki, gdy zadatek mylony jest z zaliczką. Pomyłka w tej kwestii może dużo kosztować, dlatego trzeba rozumieć i znać różnice. Zacznijmy jednak od punktów wspólnych
Cechy wspólne:
- wpłacane są przed wykonaniem umowy,
- w razie wykonania umowy zaliczane są na poczet ceny.
Różnice:
- w przypadku niewykonania umowy zaliczka podlega zwrotowi,
- w przypadku niewykonania umowy zadatek ulega zatrzymaniu lub zwrotowi w podwójnej wysokości
Zwrot lub zatrzymanie zadatku
Reguł dotyczących zadatku powinniśmy szukać w Kodeksie cywilnym, a dokładnie w artykule 394. Zgodnie z jego treścią w braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
Co to oznacza w praktyce? Jeżeli dałeś zadatek, a Twój kontrahent w sposób zawiniony nie wywiązał się z umowy – otrzymasz zwrot zadatku w podwójnej wysokości. Jeżeli jednak ty nie wywiązałeś się z umowy z Twojej winy – Twój kontrahent zachowa zadatek.
Odstąpienie od umowy
Aby żądać zwrotu podwójnego zadatku lub zachować dany Ci zadatek musisz od umowy odstąpić. Przepisy na całe szczęście nie narzucają obowiązku wyznaczenia dodatkowego terminu na wykonanie umowy. Ustawodawca uznał bowiem, że skoro istniał termin graniczny wykonania umowy, a kontrahent tego nie dokonał – musi ponieść tego konsekwencje. Odstąpić od umowy najlepiej w formie pisemnej, zaś samo oświadczenie powinniśmy wysłać listem poleconym ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Oświadczenie powinno wskazywać, że od umowy odstępujemy w wyniku niewykonania umowy. Należy oczywiście wskazać o jaką umowę chodzi. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego oświadczenie jest skuteczne z chwilą, gdy druga strona mogła zapoznać się z oświadczeniem.
Kiedy nie zwrócisz zadatku bądź zaliczki
Jak słusznie się domyślasz – od każdej zasady istnieją wyjątki. Trzeba tu jeszcze raz podkreślić – odstąpienie od umowy i żądanie podwójnego zadatku bądź jego zachowanie dotyczy sytuacji, gdy druga strona zawiniła. Wina to taka sytuacja, gdy druga strona działa w złej wierze lub rażącym niedbalstwem. Innymi słowy druga strona ma negatywne nastawienie do wykonania swojego obowiązku umownego. Co dzieje się jednak, gdy żadna ze stron nie podnosi winy za niewykonanie umowy? Paragraf 3-ci cytowanego wyżej przepisu mówi, że w razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.
Adwokat Mikołaj Jarosiński, adwokat rozwodowy, prawnik, adwokat Tychy, adwokat Śląsk, adwokat sprawy karne, podział majątku wspólnego, alimenty, prawo transportowe, spedycja, praw budowlane.